پایگاه اطلاع‌رسانی گروه صنعتی ایران خودرو

ایکوپرس

شناسه خبر: ۱۱۷۷۴ سه‌شنبه ۳۰ مهر ۱۳۹۲ - ۹:۲۷ تعداد بازدید: ۱۸۴۵۳ Print View

مختصری در باب رنگ‌آمیزی خودرو و نکات مهم آن

پوششی برای زیبایی و حفاظت

پوششی برای زیبایی و حفاظت

محرم عبادی فر

رنگ بدنه خودرو، مقوله‌ای به ظاهر ساده، اما در واقع بسیار مهم و پیچیده است. شاید رنگ یک محصول نخستین عامل جلب یا دفع مشتری به سوی آن باشد، چرا که با قوه بینایی مشتری سروکار مستقیم دارد. کیفیت پوشش رنگ محصول علاوه بر کیفیت ماده اصلی یعنی رنگ، به عواملی نظیر نحوه آماده‌سازی و پاشش آن نیز بستگی دارد. رنگ، علاوه بر این که بخشی از زیبایی یک محصول را تامین می‌کند، وظیفه مهم‌تری بر عهده دارد و آن، محافظت از سطح جسم در برابر ساییدگی و زنگ‌زدگی است. در این مطلب با نکاتی مهم در زمینه رنگ‌آمیزی و ملاحظات ایمنی آن آشنا خواهید شد.

خواص رنگ

- رنگ با سایر مواد موجود تفاوت دارد، زیرا برای استفاده و بکارگیری این مواد نیاز به علم و تجربه کافی میباشد.

- رنگ را می‌‌توان به عنوان یک پوشش تزیینی وحفاظتی و برای عمر بیش‌تر از لحاظ بهره‌وری اقتصادی بر روی یک قطعه تعریف کرد.

- رنگ اولین نکته در محصول است که توجه شما را به خود جلب می کند.

- رنگ از مواردی است که در مورد آن نظریات و بحث‌های گوناگونی انجام می شود.

- رنگ از معیارهایی است که به کیفیت و نحوه تعمیر آن توجه فراوانی می شود.

- مشتریان در حال حاظر بیش‌تر بر اساس چیزهایی که مشاهده می کنند خرید می‌نمایند.

با توجه به موارد فوق تعمیرات و پاشش رنگ بدنه خودرو دارای اهمیت خاصی هم برای نقاش و هم برای مشتری میباشد. در نتیجه تعمیر و پاشش رنگ بدنه باید یک تعمیر و پاشش بدون نقص و کامل باشد.

تاکنون حدود 30هزار فام رنگی روی خوروهای دنیا مورد استفاده قرار گرفته است. شش هزار فام رنگی در حال حاضر روی خودروهای در حال تولید مورد استفاده قرار می گیرند و هر سال 500 با 1000 رنگ جدید وارد بازار رنگ می شوند. هر شید رنگی به مدت دو تا شش سال روی خودرو مورد استفاده قرار میگیرد. میانگین زمان بین تولید یک رنگ برای اولین بار و تولیدی شدن آن پنج سال است.

ویژگی‌های رنگ باکیفیت

کیفیت رنگ به عوامل مختلفی بستگی دارد، اما یک رنگ خوب و باکیفیت، ویژگی‌هایی دارد که توسط نقاش به راحتی قابل تشخیص است، از جمله:

1. چسبندگی رنگ روی قطعه

2. اعمال (پاشش) راحت

3. بی عیب بودن سطح بعد از پاشش از نظر مواد

4. ماندگاری کیفیت در مدت طولانی بعد از پاشش

5. خشک شدن به‌موقع بعد از پاشش

6. ته‌نشین نشدن هنگام کاربرد و...

قواعد رنگ‌آمیزی خوب

برای این که نتیجه کار رنگ‌آمیزی مطلوب و استاندارد باشد، آماده سازی صحیح سطح کار، انتخاب یک سیستم رنگ‌آمیزی مناسب، استفاده صحیح رنگ توسط ابزار مناسب، رعایت زمان و دمای خشک شدن رنگ و نهایتا مراقبت از رنگ و قطعه در برابر تماس با آب و بخار آب و چربی و دیگر عوامل بیرونی از نکاتی هستند که باعث کیفیت کار می‌شوند. آماده‌سازی سطح کار از جمله مواردی محسوب می‌شود که در کیفیت و دوام رنگ نقش بسزایی دارد؛ با توجه به این امر مهم، در آماده سازی سطح کار پیش از رنگ‌آمیزی باید دقت شود.

اجزای سازنده رنگ

اجزای تشکیل‌دهنده رنگ در چهار عنوان خلاصه می‌شود: رنگ‌دانه ها، محمل‌ها (رزین)، حلال‌ها و افزودنی‌ها.

1. رنگ‌دانه ها: ذراتی جامد با شکلی یکسان و اندازه تعریف‌شده هستند که در محمل حل نمی‌شوند. رنگ‌دانه ها که با وجود ساختار بلوری‌مانند خود ایجاد فام‌های مختلفی در ساختار رنگ می کنند، علاوه بر تامین زیبایی و براقیت رنگ، پوشش را در برابر امواج ماورای بنفش خورشید محافظت می کنند.

2. محمل ها (رزین): قسمتی از رنگ است که باعث پیوستگی لایه و چسبندگی رنگ به سطح کار می‌شود.

پایه اصلی پوشش‌های آلی را رزین تشکیل می دهد. رزین ماده آلی است که اندازه مولکولی بزرگی دارد و به واسطه این خاصیت می تواند سطح را پوشش داده و آن را از محیط اطراف خود جدا کند.

3. حلال‌ها: مایعاتی زودتبخیر (فرار) با ویسکوزیته (گران‌روی)کم هستند که جهت بهبود کاربرد رنگ به کار می‌روند. حلال نه تنها رزین را در خود حل می کند بلکه باعث ایجاد گران‌روی یا غلظت دلخواه بر اساس نیاز ما می شود. پس از آن‌که رنگ بر روی سطح اعمال شد. حلال آن تبخیر شده و باعث خشک شدن رزین در روی سطح می شود.

4.افزودنی‌ها: اجزایی هستند که برای اصلاح خواص محمل یا رنگ‌دانه یا هر دوی آن‌ها وارد فرمول می‌شود. علاوه بر موادی که ذکر شد، ممکن است برای ساخت، تثبیت، سهولت استفاده، مرغوبیت و نمود بهتر رنگ، موادی دیگر به فرمولاسیون رنگ اضافه کنند. از مهم‌ترین این مواد می توان خشک‌کننده‌ها، مواد مرطوب‌کننده، مواد هم‌سطح‌کننده و مواد ضدخوردگی را نام برد.

انواع مواد افزودنی

علاوه بر موادی که خود رنگ را تشکیل می‌دهند، موادی هم هستند که با اهداف و مقاصد مختلف به این ماده اضافه می‌شوند، از جمله مواد خشک کن، مواد ضد یخ، مواد جاذب نور فرابنفش، مواد کندکننده آتش سوزی، مواد خوش‌بو کننده و بوزدا، مواد مقاوم کنندۀ فیلم یا لایه رنگ در مقابل رطوبت، موادی که باعث نقش چکشی رنگ‌های چکشی می شود، مواد مات کننده، مواد نرم کننده، مواد ضد پوسته،‌ مواد تعدیل‌کننده گرانروی، مواد ضد رسوب، مواد پخش کننده، موادی که کمک به هم‌ترازی سطح فیلم می کند، مواد بازدارنده خوردگی، مواد ضد کپک یا باکتری و در نهایت‌ مواد ضد خزه یا ضد جلبک، مواد ضد کف و کف‌زدا.

رعایت ایمنی در اجزاء رنگ

اغلب افرادی که بارنگ سروکار دارند اطلاعاتی در زمینه آسیب‌هایی که ممکن است مواد به فرد وارد کند ندارند، یا اگر اطلاع دارند، موارد ایمنی را رعایت نمی کنند که جا دارد توضیحات مختصری در این مورد داده شود (در پایان موارد ایمنی و بهداشت آورده شده است).

رنگ‌دانه ها

رنگ‌دانه ها ممکن است شامل فلزات سنگین مانند سرب و کروم و.... باشد که آسیب‌های آن عبارتند از:

- سرب: روی سیستم عصبی، سیستم گردش خون، کلیه ها و سیستم تناسلی تاثیر منفی دارد.

 - کروم: روی مجرای تنفسی، لوله گوارشی، زخم های پوستی و سوراخ شدن دیافراگم تاثیر می‌گذارد.

حلال‌ها

حلال‌های آلی ممکن است شامل متیل بنزن یا دی‌متیل بنزن باشد که اثر منفی آن بر موارد زیر است.

- حلال‌های آلی: روی مرکز عصبی، پوست و کبد تاثیر منفی دارد.

- رزین: ممکن است یک ماده مصنوعی باشد و اثر منفی آن در موارد زیر است.

-رزین مصنوعی: حساسیت مجرای تنفسی و حساسیت های پوستی ایجاد میکند.

- هاردنرها یا سفت‌کننده‌های 2k حاوی ایزوسیانات هستند که بر اعضای زیر اثر دارد.
- ایزوسیانات: سوزش پوست، غشای مخاطی و مسدودشدن مجرای تنفسی و تنگی نفس را در پی دارد. با توجه به گوشه‌ای از موارد ذکرشده جهت حفظ سلامتی خود از ابزار و لوازم ایمنی استفاده کنید.

ایمنی و بهداشت

مباحث ایمنی و بهداشت در حوزه رنگ، به طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شود: رعایت ایمنی و بهداشت شخصی، و رعایت ایمنی و بهداشت محیط کار.

- ایمنی در کار یعنی رعایت و اجرای قوانین تعریف‌شده برای جلوگیری از حادثه و سلامتی برای فرد و محیط کار.

- بهداشت در کار یعنی رعایت نظافت شخصی و محیط کاری برای سلامت فرد و همکاران و کیفیت بهتر کار.

رعایت ایمنی در کارگاه رنگ

ایمنی در کارگاه رنگ از جمله مواردی است که از اهمیت بسیاری برخوردار است. بر اساس آمار منتشره توسط موسسات آماری اروپا، سالانه بیش از 200هزار نفر بر اثر عدم رعایت از وسایل ایمنی از ناحیه پا مورد آسیب واقع می شوند؛ همچنین آمار دیگری تعداد جراحات ناحیه چشم را در محیط های کاری در حدود 900هزار مورد برآورد کرده است. البته قانون، استفاده از لوازم و وسایل ایمنی را اکیدا مورد توجه قرار داده و کارفرمایان را ملزم به رعایت آن داشته است، چنانکه ماده 90 و 91 قانون کار کشور صریحا کارفرما را ملزم به تامین وسایل حفاظت فردی کارکنان خود کرده و همچنین مسوولیت آموزش استفاده صحیح از این وسایل را نیز به عهده کارفرمایان قرار داده است. از جمله وسایل حفاظتی مورد نیاز در صنایع مختلف می توان لباس کار، کلاه ایمنی، انواع دست‌کش ها، کفش، ماسک، عینک و غیره را نام برد.

بسیاری ازتولیداتی که در تعمیرگاه ها استفاده می شود ممکن است برای ما خطراتی به همراه داشته باشند و عدم استفادة صحیح از آن‌ها برای شما و محیط زیست مضر خواهد بود. اطلاعاتی که راجع به خطرات طبیعی این تولیدات و اطمینان از اینکه ایمنی و بهداشت آن‌ها تامین می شود به دو صورت اعلام می شود:

1- به طور خلاصه روی برچسب ایمنی محصولات دیده می شود.

2- به صورت کاملا دقیق در برگة اطلاعات مواد تشکیل‌دهنده یا ساخته شده ارایه می شود.

اقدامات پیش‌گیرانه برای سلامت و ایمنی

- طرز رفتار با مواد اشتعال‌پذیر و خطرناک مانند رنگ‌ها و حلال‌ها و...

- نصب سیستم تهویه مناسب برای پراکنده کردن سریع گازها.

- در مواقع عدم استفاده از حلال و رنگ، درِ ظرف را محکم ببندید.

- برای پرهیز از الکتریسیته ساکن، تجهیزات برقی و استوانه های گالنی باید به زمین وصل شوند.

- استعمال سیگار در محل کار اکیدا ممنوع است.

- اگر رنگ‌ها، حلال‌ها یا هاردنرها در تماس با چشم قرار گرفتند، فورا چشم ها را با مقدار زیاد آب شست وشو داده و سپس به پزشک مراجعه کنید.

- مرتب کردن و چک کردن مواد اشتعال‌پذیر.

- راه عبور افراد باید تمیز و بدون مانع باشد.

 - پارچه آغشته به حلال در مخزن آهنی با پوشش آهنی انداخته شود.

 - مواد اولیه برای استفاده مرتبا چک می شوند.

ابزار و لوازم ایمنی و بهداشت

خاموش‌کننده آتش: کارگاه باید مجهز به کپسول‌های آتش‌نشانی باشد تا درصورت آتش‌سوزی بتوان آن‌را مهار کرد.

ماسک: فیلترهای به کار رفته در ماسک‌ها دو نوع هستند: فیلترهای گیرنده گاز و بخار و فیلترهای گیرنده ذرات. فیلترهای شیمیایی را بر اساس استاندارد اتحادیه اروپا به چهار دسته زیر تقسیم میکنند:

1- رنگ قهوه ای مربوط به گازهای آلی و بخارات حلال‌های آلی که نقطه جوش بالای 65 درجه دارد.

2- رنگ طوسی برای بخارات مواد معدنی، بدون زنجیره کربنی

3- رنگ زرد برای ترکیبات سولفور قلیایی

4- رنگ سبز برای آمونیاک

ماسک سنباده‌زنی: این نوع ماسک در قسمت سنباده‌زنی و با هدف جلوگیری از ورود گردوغبار ناشی از سنباده و محیط کار به داخل مجرای تنفسی و مخاط دهان استفاده می‌شود.

ماسک فیلتردار: این نوع ماسک‌ها برای پاشش و مخلوط‌سازی رنگ و جهت جلوگیری از گرده رنگ واستشمام بوی رنگ ومواد مورد استفاده قرار میگیرد.

ماسک فیلتردار پاشش: این نوع ماسک علاوه بر جلوگیری از گرده وبوی رنگ از پوست ومو

هم محافظت می‌کند که اکسیژن آن ازکپسولی که به آن وصل است تامین می‌شود.

ماسک کلاه‌دار پاشش: این ماسک با حفاظت کامل از سر و گردن، به بهداشت و ایمنی کاربر کمک بیشتری می‌کند.

دستکش نوع پلاستیکی ضد حلال: جهت جلوگیری ازآسیب رسیدن به پوست دست توسط حلال‌ها و مواد شیمیایی مورد استفاده قرار میگیرد.

دست‌کش‌های نخی: جهت کار سنباده‌زنی (پوست خشک) مورد استفاده قرار میگیرد.

کفش کار: نوع ایمنی آن جهت محافظت از پا در هنگام ضربه و افتادن احتمالی قطعه ای روی

پنجه پا مورد استفاده قرار میگیرد.   

ملاحظات کفش ایمنی مناسب: 1-مقاومت حرارتی داشته باشد، 2-مقاوم در برابر روغن‌ها، اسیدها و قلیاها باشد، 3-خطر لغزش و سر خوردن در حداقل ممکن باشد، و 4-کارگرانی که در معرض مخاطرات برق گرفتگی هستند باید کفش دارای تخت لاستیکی و از به کار بردن فلز در آن ممانعت شود.

گوشی صداگیر: جهت جلوگیری از آلودگی‌های صوتی ناشی از محیط کاربرای محافظت ازآسیب رسیدن به گوش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

عینک محافظ: برای محافظت چشم‌ها در برابر گرد و غبار، حلالها، هاردنرها و دیگر مواد خارجی توسط نقاش مورد استفاده قرار می‌گیرد.

توجه داشته باشید که برای داشتن جسمی سالم برای عدم از کار افتادگی زودهنگام، توصیه های ایمنی و بهداشتی را بدقت رعایت کنید؛ اول ایمنی، بعد کار.