پایگاه اطلاع‌رسانی گروه صنعتی ایران خودرو

ایکوپرس

شناسه خبر: ۱۱۵۹۱ شنبه ۱ تیر ۱۳۹۲ - ۱۳:۲۷ تعداد بازدید: ۲۰۰۲ Print View

نکاتی فنی در باب گرم کردن موتور خودروهای امروزی

سرد بهتر است یا گرم؟

سرد بهتر است یا گرم؟

جواد جوانی

برخلاف تصور رانندگان قدیمی، امروزه یکی از راه‌های کاهش استهلاک و ساییدگی موتور و اجزای درونی آن گرم کردن سریع موتور یا به اصطلاح Warm-up است. در درون محفظه سیلندر قطعاتی از جنس های مختلف وجود دارند که هریک دارای ضریب انبساط و هدایت گرمایی خاصی هستند؛ به عنوان مثال پیستون از جنس آلومینیوم، بوش سیلندر و سوپاپ‌ها از جنس فولاد،شاتون از جنس چدن، رینگ‌های روغن و کمپرس از جنس فولاد، سرسیلندر معمولا از جنس آلومینیوم و یاتاقان‌ها از جنس بابیت هستند.

هنگامی که موتور سرد است دمای تمامی اجزا و متعلقات آن با دمای محیط برابر است. به محض روشن کردن موتور، قطعات متحرک داخلی در اثر اصطکاک شروع به گرم شدن می کنند که در نتیجه بر اساس قوانین انتقال حرارت و ترمودینامیک، هرگاه به فلزی حرارت دهیم به واسطه افزایش دما افزایش طول در سطح مقطع آن فلز اتفاق خواهد افتاد. اگر موتوری را که برای انجام تعمیرات اساسی دمونتاژ شده را به صورت دقیق بررسی کنیم متوجه می شویم که در داخل بوش سیلندر شیارهای عمودی ایجاد شده است که یکی از علل اصلی ایجاد آن خوردگی بوش سیلندر توسط رینگ های فولادی است.

 اگر بخواهیم موضوع را کمی ساده‌تر بیان کنیم باید بگوییم به محض روشن شدن موتور، پیستون که از جنس آلومینیوم است تغییر طول متفاوتی نسبت به بوش سیلندر و رینگ‌های روغن و کمپرس خواهد داشت که به واسطه این تغییر طول‌های مختلف در دمای یکسان، خوردگی و سایش بوش سیلندر توسط رینگ های فولادی اتفاق می‌افتد. این مساله تا زمانی روی می‌دهد که تمامی اجزای موتور به یک دمای تعادل رسیده باشند؛ به عبارت دیگر با رسیدن قطعات داخلی موتور به دمای تعادل کلیه قطعات انبساط طولی خود را به دست می‌آورند که در این صورت کم‌ترین میزان ساییدگی و استهلاک قطعات را خواهیم داشت. برای این منظور باید هر چه سریع‌تر موتور را گرم کرد تا زمان رسیدن به دمای تعادل کوتاه‌تر شود؛ این فرایند اصطلاحا به فرایند گرم کردن سریع موتور یا WARM UP معروف است.

اگر خودروی شما نیاز به پر کردن مخزن باد ندارد (معمولا در خودروهای تجاری نظیر انواع کامیون، اتوبوس و مینی‌بوس از سیستم پنوماتیک در ترمز‌ها و ادوات کنترلی و ایمنی استفاده می‌شود) بهتر است به خصوص در فصول سرد سال به محض روشن کردن موتور، آهسته شروع به حرکت کنیم تا علاوه بر گرم شدن سریع موتور، روغن و متعلقات داخل گیربکس نیز سریع‌تر گرم شود. با این توضیح، هرچه زمان گرم شدن موتور و رسیدن به دمای تعادل کم‌تر باشد، آسیب دیدگی قطعات موتور کم‌تر خواهد بود.

درجه حرارت و رابطه آن با مصرف سوخت

ذهنیتی از موتور پیکان و موتورهای قدیمی وجود دارد که اگر دمای موتور از 80 درجه سانتی‌گراد بالاتر رود برای موتور خطر جدی دارد و باید این دما کاهش یابد. این ذهنیت باعث شده رانندگان امروزی نیز برای خودروهای خود در فصل گرما و در حین استفاده از کولر و به تبع آن بالارفتن سریع دمای موتور به بالای 90 درجه متوسل به انجام راه‌هایی برای کاهش این دما شوند.

متاسفانه تعمیرکاران نیز به مضرات آن توجه کافی نداشته و با انجام روش‌هایی نظیر حذف ترموستات از مدار سیستم خنک‌کننده، اضافه کردن یک حسگر به رادیاتور برای فعال کردن پروانه‌های خنک‌کننده در دمای نزدیک به 75 درجه، یک‌سره کردن دور فن‌ها برای روشن شدن در دور بالا، سری کردن یک مقاومت نزدیک به 100 اهم با حسگر سیستم خنک‌کننده تا فن ها در حدود 10 درجه پایین تر فعال شوند و بسیاری موارد دیگر، همگی باعث می شوند تا دمای آب موتور پایین نگه داشته شود، غافل از این‌که این روش‌ها نه تنها هیچ سودی برای موتور ندارد بلکه باعث صدمه جدی به موتور در درازمدت و مصرف سوخت بالا می شود.

خودروهای امروزی اصطلاحا به خودروهای گرما‌دوست معروف هستند و موتور آن‌ها با توجه به طراحی و آلیاژ خاص به کار رفته به راحتی توانایی تحمل دماهای بالای 100 درجه را دارند.

هدف از این طراحی علاوه بر جلوگیری از ساییدگی سیلندر و بالا بردن توان موتور، کاهش چشم‌گیر مصرف سوخت است، به‌طوری‌که در دمای بالا، خام‌سوزی سوخت به کم‌ترین میزان می‌رسد.با استناد به اعداد ارایه‌شده در جدول زیر رابطه بین دمای موتور با سایر پارامترهای اصلی موتور به خوبی مشخص می شود.

دمای موتور(C)

ساییدگی موتور

 

MM))

(مصرف سوختL/H)

توان(KW)

4

0.2

14.3

19.4

38

0.051

13.2

20.3

60

0.025

12.1

21.3

70

0.013

11

21.6

82

0.008

10.6

22

 
 
 

 

 

 

 

 

 

 

 

  منبع: توان موتور، تالیف کارول اپی گورینگ

ECUهای نصب شده در این خودروها در دمای بالا به دلیل احتراق کامل سوخت به انژکتورها فرمان پاشش سوخت کم‌تر را می دهد. جالب این‌جاست که در اکثر خودروهای نسل جدید تا دمای 85 درجه، ترموستات هنوز بسته مانده و بعد از این دماست که ترموستات شروع به باز شدن می کند و تا دمای حدود 90 درجه فن‌ها خاموش هستند و بعد از این دماست که فن ها با دور پایین شروع به کار می کنند. تا دمای نزدیک 105 درجه موتور با دور فن پایین خنک می شود. اگر دمای موتور به هر دلیل به بیش از 105 درجه افزایش یابد فن با دور بالا شروع به خنک کاری موتور می‌کند و چنان‌چه موفق به کنترل دمای موتور نگردد به محض افزایش دما کلیه هشدار های سیستم ایمنی موتور فعال شده و چراخ هشدار STOP روشن می شود که در این صورت باید سریعا توقف کرده و نسبت به عیب‌یابی موتور توسط افراد متخصص اقدام کرد. نکته پایانی این‌که وقتی از کولر استفاده می کنید دور بالای پروانه رادیاتور زودتر فعال می شود. در این حالت، فشار گاز کولر تعیین‌کننده دور فن بالاست.